Elektrolas ondersteunt lasrookonderzoek TNO

19-05-2017

Bij veel productieprocessen in de metaalindustrie komen stoffen en dampen vrij, welke schadelijk zijn voor mens en milieu. Het inademen hiervan verhoogt het risico op gezondheidsklachten. Om deze te beperken gaat de Gezondheidsraad Nederland n.a.v. aanbevelingen van *SCOEL, de grenswaarde bij blootstelling aan lasrook herbeoordelen. Elektrolas investeert in het onderzoek van TNO voor een veiligere werkomgeving voor de lasser.

Wat is lasrook
Lasrook is een verzamelterm voor het mengsel van gassen, dampen en deeltjes dat vrijkomt bij lassen en aanverwante processen. Denk aan slijpen, gutsen, schuren en thermisch snijden.
 

Wettelijke verplichtingen voor werkgever
Voor de risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E) moet de werkgever de blootstelling aan lasrook beoordelen. Lasrook kan als mengsel van ongedefinieerde samenstelling worden beschouwd in het kader van een risico-inventarisatie. Hiervoor geldt een wettelijke grenswaarde van 1 mg/m3 voor een 8-urige werkdag.

In de lasrook kunnen bijzondere componenten voorkomen zoals metalen, waarvoor specifieke grenswaarden vastgesteld zijn. Met name voor laswerkzaamheden aan roestvast staal bestaat de kans dat het kankerverwekkende zeswaardig chroom (chroom-VI) ontstaat. Zodra blootstelling aan kankerverwekkende stoffen mogelijk is, zijn de specifieke regels die daarvoor gelden van toepassing.

Naast deeltjes komen ook gassen voor in lasrook. Deze kunnen zijn toegevoegd tijdens het lasproces als (be)schermgas (argon, helium, stikstofdioxide, koolstofdioxide) of zijn ontstaan tijdens het lasproces (ozon, onder invloed van uv-licht). Ook hiervoor zijn specifieke grenswaarden beschikbaar.

Elektrolas betrokken bij onderzoek TNO
Europees onderzoek heeft aangetoond dat blootstelling aan lasrook en met name Chroom VI deeltjes daarin erg slecht is voor de gezondheid. Naast negatieve gevolgen voor de huid en het zenuwstelsel is er een duidelijk verband met longkanker aangetoond. Chroom VI komt o.a. vrij bij het lassen, schuren en slijpen aan chroomhoudende metalen (bijvoorbeeld RVS).    

Bij het onderzoek “preventie lassen” wat Elektrolas ondersteund in het tweede kwartaal van 2017 zijn de doelen; 
  • Het kwalificeren en kwantificeren van emissiebronnen lasrook en zeswaardig chroom
  • Het benoemen en kwantificeren van verschillende beheersmaatregelen
Zodra er meer bekend is over dit onderzoek zullen we dit publiceren.

Maatregelen tegen lasrook
In het onderzoek worden de verschillende beheersmaatregelen tegen blootstelling aan lasrook benoemt en beoordeeld. Dit is nodig omdat er veel onduidelijkheid bestaat over de kwaliteit van de verschillende beheersmaatregelen om de blootstelling aan lasrook te verlagen. 


 
Bij voorkeur worden bronmaatregelen ingezet, waarbij het vrijkomen van lasrook in de (werk)atmosfeer wordt voorkomen. Denk hierbij aan het voorkomen van lasrook door inzet van een lasrookarm lasproces. Bijvoorbeeld onder poederdek lassen, hierbij komt vrijwel geen lasrook vrij. 

Technische beheersmaatregelen omvatten de afvoer van vrijgekomen lasrook. Hierbij is een onderscheid te maken tussen maatregelen op werkplekniveau en op werkruimteniveau, die zich richten op afzuiging van vrijgekomen lasrook . Een lasrookafzuigtoorts wordt gezien als één van de betere oplossingen voor lokaal (werkplek) bestrijden van lasrook. Voor ruimtelijke (werkruimteniveau) bestrijding van lasrook moet men denken aan filtertorens.

Ten slotte kunnen persoonlijke beschermingsmiddelen worden ingezet. Er bestaat een groot verschil tussen de technisch haalbare reductie van blootstelling door inzet van deze middelen en de in de praktijk gehaalde reductie, die vaak lager is. Om de efficiëntie van beheersmaatregelen (inclusief persoonlijke beschermingsmiddelen) zo hoog mogelijk te laten zijn, is correct gebruik noodzakelijk. Ook onderhoud is van groot belang.  Denk hierbij aan overdruklashelmen waarbij de lasser beschermd word tegen de directe blootstelling van lasrook.
 
Uit de praktijk blijkt dat bewustwording van het gezondheidsgevaar van blootstelling aan lasrook in combinatie met goede voorlichting over het gebruik van beheersmaatregelen kan leiden tot gedragsaanpassing van de lasser. Met een reductie van de blootstelling tot gevolg.

Het genoemde onderzoek “preventie lassen” wat Elektrolas mede financiert, wordt uitgevoerd door TNO ondersteund door Ministerie van Economische Zaken.