Een naam in het kwaliteitshandboek, een functieomschrijving en een medewerker met ruime laservaring. Voor veel maakbedrijven lijkt de lascoördinatie daarmee geregeld. Maar ISO 14731 stelt meer eisen dan alleen het aanwijzen van een verantwoordelijke. De norm legt de nadruk op aantoonbare deskundigheid, duidelijk toegewezen taken en bevoegdheden. Wat betekent dat voor bedrijven waar lascoördinatie een neventaak is?
ISO 14731: niet de functietitel, maar de daadwerkelijke bekwaamheid telt
ISO 14731:2019 beschrijft de taken en verantwoordelijkheden van personeel dat betrokken is bij lascoördinatie.
Een belangrijk uitgangspunt is dat de betrokken medewerkers aantoonbaar bekwaam moeten zijn voor de taken die aan hen zijn toegewezen.
Dat betekent dat niet uitsluitend een diploma of functietitel bepalend is. Ook relevante kennis, ervaring en de aard van de laswerkzaamheden spelen een rol.
De benodigde deskundigheid hangt onder andere af van:
- De complexiteit van de lasprocessen.
- De materialen en producten die worden vervaardigd.
- De kritische toepassing van de gelaste constructies.
- De kwaliteitseisen die opdrachtgevers en toepasselijke normen stellen.
Een bedrijf dat relatief eenvoudige constructies produceert, heeft mogelijk andere deskundigheid nodig dan een fabrikant van complexe, zwaarbelaste lasconstructies.
De vraag is dus niet alleen wie de lascoördinator is, maar vooral of die persoon voldoende bekwaam is voor de werkzaamheden waarvoor hij verantwoordelijk is.
Een belangrijk onderscheid: verantwoordelijkheid, bevoegdheid en uitvoering
In de praktijk worden deze drie begrippen nogal eens door elkaar gehaald.
Een medewerker kan verantwoordelijk worden gemaakt voor de laskwaliteit, maar beschikt daarmee niet automatisch over de bevoegdheid om productieprocessen aan te passen of werkzaamheden stil te leggen.
En zelfs wanneer die bevoegdheden goed zijn vastgelegd, blijft de vraag of de medewerker voldoende tijd heeft om zijn taken daadwerkelijk uit te voeren.
Stel dat een lasvoorman constateert dat voor een nieuwe opdracht de bestaande lasmethodekwalificatie niet toereikend is.
Hij moet dan kunnen beoordelen welke aanvullende kwalificatie nodig is, dit kunnen bespreken met de verantwoordelijke personen en ervoor zorgen dat het probleem wordt opgelost voordat het betreffende laswerk wordt uitgevoerd.
Maar wat als de productieplanning geen ruimte biedt? Of wanneer de lasvoorman onvoldoende specifieke kennis heeft om de kwalificatie zelf te beoordelen?
Dan ontstaat een situatie waarin de verantwoordelijkheid formeel is toegewezen, maar de uitvoering onvoldoende is geborgd.
Welke taken vallen eigenlijk onder lascoördinatie?
Lascoördinatie is aanzienlijk breder dan het beheren van lasserscertificaten en WPS’en.
Bijlage B van ISO 14731 geeft een overzicht van lasgerelateerde kwaliteitsactiviteiten die, afhankelijk van de organisatie en de toepasselijke eisen, aan lascoördinatiepersoneel kunnen worden toegewezen.
Daarbij gaat het onder andere om:
Voor de productie
Het beoordelen van technische en contractuele eisen, de geschiktheid van lasprocessen, materialen, kwalificaties en de beschikbare productiemiddelen.
Tijdens de productie
Het bewaken van de juiste toepassing van lasprocedures, de inzet van gekwalificeerd personeel en de uitvoering van noodzakelijke controles.
Na en rondom de productie
Het beoordelen van inspectieresultaten, behandelen van afwijkingen, organiseren van herstelwerkzaamheden en borgen van de benodigde kwaliteitsregistraties.
Niet iedere taak is voor ieder bedrijf van toepassing. Maar de relevante taken moeten wel duidelijk worden toegewezen aan personen die daarvoor voldoende bekwaam zijn.
Dat vraagt meer dan een jaarlijkse controle van het kwaliteitshandboek.
Wat als de interne lascoördinator niet alle kennis in huis heeft?
Een ervaren lasvoorman kan uitstekend in staat zijn om de dagelijkse laswerkzaamheden te begeleiden, maar minder ervaring hebben met bijvoorbeeld complexe WPQR-vraagstukken, afwijkende materialen of de interpretatie van specifieke normvereisten.
Dat hoeft niet te betekenen dat de medewerker ongeschikt is.
Het betekent wel dat een organisatie moet bepalen hoe zij aanvullende deskundigheid beschikbaar maakt.
Daarvoor bestaan verschillende mogelijkheden: aanvullende scholing, het verdelen van taken over meerdere deskundige medewerkers of het inschakelen van externe specialistische ondersteuning.
Juist dat laatste biedt mogelijkheden voor bedrijven waar de behoefte aan specialistische lastechnische kennis wisselt.
Een interne lascoördinator kan dan verantwoordelijk blijven voor de dagelijkse werkzaamheden en bij specifieke vraagstukken terugvallen op een externe specialist.
Mag lascoördinatie worden uitbesteed?
Ja. ISO 14731 voorziet in de mogelijkheid om lascoördinatietaken uit te besteden.
Daarbij geldt een belangrijke voorwaarde: de taken en verantwoordelijkheden moeten duidelijk worden vastgelegd.
Bovendien blijft de fabrikant verantwoordelijk voor het voldoen aan de toepasselijke eisen.
Dat betekent dat het inschakelen van een externe lascoördinator geen manier is om alle verantwoordelijkheid buiten de organisatie te leggen.
Het is juist een manier om de noodzakelijke deskundigheid en uitvoering beter te organiseren.
Een externe specialist kan bijvoorbeeld periodiek het bedrijf bezoeken, lastechnische documentatie beoordelen, complexe vraagstukken behandelen en ondersteunen bij het verbeteren van procedures.
Welke werkzaamheden worden uitgevoerd en welke bevoegdheden daarbij horen, moeten vooraf helder worden afgesproken.
De echte vraag: werkt jouw lascoördinatie ook op een drukke productiedag?
Een kwaliteitssysteem wordt niet alleen getest tijdens een audit.
De werkelijke waarde blijkt wanneer de productie onder druk staat.
Wanneer een nieuwe opdracht binnenkomt met afwijkende eisen. Wanneer een ervaren medewerker onverwacht afwezig is. Of wanneer een lastechnisch probleem ontstaat waarvoor de organisatie niet direct een oplossing heeft.
Op zulke momenten moet duidelijk zijn wie beslissingen neemt, welke kennis beschikbaar is en hoe wordt voorkomen dat productiebelangen ten koste gaan van de afgesproken laskwaliteit.
Daarom verdient lascoördinatie periodiek aandacht van zowel de verantwoordelijke medewerker als het management.
Niet alleen om te controleren of documenten actueel zijn, maar vooral om vast te stellen of de organisatie nog voldoende deskundigheid, capaciteit en bevoegdheden beschikbaar heeft.
Drie vragen voor het management
Wie wil beoordelen of de lascoördinatie goed georganiseerd is, kan beginnen met drie eenvoudige vragen:
- Kan onze lascoördinator aantoonbaar alle aan hem toegewezen werkzaamheden uitvoeren, of ontbreekt op bepaalde onderwerpen specialistische kennis?
- Heeft hij voldoende tijd en bevoegdheden om zijn taken ook tijdens drukke productieperioden uit te voeren?
- Op wie kan hij terugvallen wanneer een vraagstuk buiten zijn deskundigheid valt of wanneer hij tijdelijk niet beschikbaar is?
Wanneer deze vragen niet overtuigend beantwoord kunnen worden, is het verstandig om de organisatie van de lascoördinatie opnieuw te bekijken.
Externe expertise als verlengstuk van de eigen organisatie
Bij Elektrolas ondersteunen we maakbedrijven op verschillende manieren bij het organiseren en uitvoeren van lascoördinatie.
Dat kan door de volledige externe lascoördinatie te verzorgen, maar ook door een bestaande interne lascoördinator periodiek te ondersteunen.
Zo kan een bedrijf beschikken over aanvullende lastechnische deskundigheid zonder alle specialismen zelf permanent in huis te hoeven hebben.
Het doel is niet om zoveel mogelijk werkzaamheden over te nemen, maar om ervoor te zorgen dat de lascoördinatie daadwerkelijk functioneert.
Hoe goed is dat binnen jouw bedrijf geregeld?
Met de kwaliteitscheck van Elektrolas ontdek je in 10 vragen of de verantwoordelijke voor lascoördinatie voldoende kennis, tijd, bevoegdheden en ondersteuning heeft.
[Doe de kwaliteitscheck lascoördinatie]
Of bespreek met een van onze lascoördinatoren hoe externe ondersteuning jouw organisatie kan versterken.
[Plan een kennismakingsgesprek]
